مردی که دولت انگلیس نامش را فراموش نمی کند؛
فاطمی مبتکر نفت ملی بود که به جوخه اعدام سپرده شد
خبرگزاری پانا: هرکه کارش را درست انجام می داد به جرم اقدام علیه سلطنت، به جوخه اعدام سپرده می شد، و آنچه در گوش مقام اطلاعاتی امریکا گفته می شد این بود که ˝من تختم را مدیون شما هستم˝.
به گزارش خبرنگار سیاسی پانا، دکتر حسین فاطمی شاید از آن چهره ها باشد که دولت انگلیس نامش را به راحتی از خاطر خود پاک نمی کند. فاطمی با سیاست های ضد انگلیسی اش منافع این کشور را تحت اشعاع قرار داده بود.
فاطمی در مهر سال ۱۳۳۱ با استعفای وزیر خارجه وقت به سمت وزیر امور خارجه دولت مصدق منصوب شد و بدنبال کشف مدارک جاسوسی انگلیس بلافاصله سفارتخانه انگلیس را در اول بهمن ماه تعطیل و کارمندان آن را اخراج کرد. فاطمی در این زمینه می نویسد: "ملتی که روزی پرچم دار علم و فرهنگ و صنعت جهان بود، ملتی که راست بود، دوست بود، شعارش پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک بود یک چنین ملتی را یکصد سال استعمار کوشید خرد کند".
او در ده ماه آینده یکی از کلیدی ترین وزیران کابینه مصدق و تندروترین مخالف استعمار انگلیس و سلطنت بود. وی در جریان نهضت ملی شدن نفت از همکاران نزدیک مصدق بود. به گفته مصدق، فاطمی نخستین کسی بود که پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت در سراسر ایران را ارایه داد.
اما مخالفت پیگیر او با دربار محمدرضا شاه پهلوی پس از شکست کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ به اوج خود رسید.
آغاز فعالیت های سیاسی
حسین فاطمی در خانوادهای روحانی در سال ۱۲۹۶ و در شهر نایین متولد شد. البته در تاریخی که پشت قرآن تولد سید حسین را ذکر کرده نیمروز عاشورای سال ۱۳۳۸ هجری قمری ذکر کرده که برابر ۱۲ مهر ۱۲۹۸ هجری شمسی میباشد.
پدرش سید علی محمد معروف به سیف العلماء از روحانیون طراز اول نایین محسوب می گردید. او پس از طی کردن دوره ابتدایی به اصفهان عزیمت کرد و علاوه بر ادامه تحصیل در روزنامه چاپ اصفهان مشغول به کار شد و همین امر باعث شد که در تهران نیز با روزنامه ستاره همکاری کند.
پس از شهریور ۲۰ و آزادتر شدن فضای سیاسی ایران روزنامه باختر امروز را منتشر کرد.
اعلامیهی وی در باختر که در آن انتخابات دورهی شانزدهم مجلس را غیرقانونی اعلام کرده و دربار را محکوم کرده بود، انگیزهای شد که مصدق را که تصمیم گرفته بود سیاست را کنار بگذارد، دوباره به عرصهی فعالیتهای سیاسی بکشاند.
اردیبهشت ١٣٣٠، مصدق رییس دولت شد و فاطمی سمت معاون پارلمانی نخست وزیر و سخنگوی دولت عهده دار شد.
فعالیت ها و تلاش های ضد انگلیسی فاطمی
۲۵ بهمن ١٣٣٠، به منظور بزرگداشت محمد مسعود (دوست نزدیک مطبوعاتی و از حامیان خود) در ظهیرالدوله حاضر شده بود مورد اصابت گلوله قرار گرفت. او را درحالی که در خون میغلتید به بیمارستان بردند. او بعد از ترورش در اولین مقالهی باختر امروز نوشت:
"این گلولهی اینتلیجنت سرویس بر پایداری و استقامت من صدچندان افزود و مرا در راه خدمت به میهن عزیزم سرسختتر و آهنینتر و فداکارتر نمود ... حریف میداند که چاکران و غلامان درگاه او در همهجا نفوذ و ریشه دارند، میداند که فکر منظم و برنامهی اساسی برای امور اقتصادی و مالی در حکومتهای ما هیچوقت وجود نداشته است ... الآن یک سال از تاریخ ملیشدن صنعت نفت میگذرد. حکومت دکتر مصدق تمامی مقاومتهایی را که میسر بوده، برای مقابله با فشار اقتصادی دشمن بهکار برده است، ولی به عقیدهی من این اقدامات موقتی و بیاثر و تقریبا صورت دفاع روزانه را داشته است. من نمیدانم دولت چرا میترسد از اینکه به مردم بگوید در یک جنگ بزرگ مرگ و زندگی وارد شدهایم؟ چرا وحشت دارد از این که صاف و صریح ملت را باخبر کند."
"باید استقلال و آزادی را حفظ کرد؟ مگر ملت هند در مبارزهاش قند و شکر و قماش، منسوجات نخی، کادیلاک و اشیای لوکس از انگلیس و آمریکا وارد میکرد؟ مگر نهضت گاندی درهای تمام کارخانههای پارچهبافی یورکشایر را تخته نکرد؟ شوخی نمیکنم، [اگر] میخواهیم آزاد و مستقل زندگی کنیم، باید اگر کارتان آنجا برسد که پیراهن کرباسی بپوشیم و پای برهنه راه برویم، از حشو و زوائد زندگی کم کنیم و لباس شرافت و مردانگی که در خور یک ملت صاحب تاریخ و تمدن است، بر تن کنیم".
کینه ای که انگلیس از فاطمی به دل گرفت
فاطمی پس از ترور به اصرار مصدق برای مداوا به آلمان منتقل شد و پس از بازگشت از آلمان، همچنان با انگیزه و انرژی کارهای سیاسی خویش را دنبال میکرد. مهر ١٣٣١ زمانی که نواب وزیر امور خارجهی مصدق حاضر به قطع ارتباط با انگلستان نشد، دکتر مصدق نزد فاطمی رفت و از او درخواست کرد که سمت وزارت امور خارجه را بپذیرد. از این زمان به بعد سفارت انگلیس او را به عنوان یکی از تندروان ضدانگلیسی شناخت و حملات روزنامههای انگلیسی علیه او آغاز شد. آخرین روز مهر بود که با امضای دکتر فاطمی روابط ایران و بریتانیا پایان گرفت. دیگر کارشکنیهای سفارت بریتانیا نسبت به وی به اوج خود رسید.
دستگیری و اعدام به جرم مبارزه با استعمار و میهن دوستی
در کودتای ناموفق مرداد ماه سال ١٣٣٢ که شاه کشور را ترک گفته بود، فاطمی تمام سعی خود را کرد که مانع بازگشت شاه به ایران شود و همین تخم کینهی او را در دل شاه و شاهدوستان نشاند.
فاطمی از روز ۲۵ تا ۲۷ مرداد در باختر امروز مقاله می نوشت و سه مقاله در طی آن سه روز به قلم وی منتشر شد. سرمقاله اول او با عنوان " این دربار شاهنشاهی روی دربار ملک فاروق را سفید کرد" بود. او در سر مقاله دوم شاه را به عنوان فراری بغداد نام برد و در مقاله سوم علاوه بر تکرار عبارت فراری بغداد نوشت: فراری بغداد نوکری و بردگی انگلیس را بر پادشاهی ملت ترجیح داد و با این شعر سعدی مقاله را پایان داد که: عاقبت گرگ زاده گرگ شود.
حسین فاطمی (در میانه تصویر) اندکی پس از بازداشت توسط نیروهای تیمور بختیار (نشسته، چپ) فرماندار نظامی وقت تهران
پس از کودتای ٢٨ مرداد، فاطمی که تحت تعقیب قرار گرفته بود نزد دوستانش مخفی شده بود تا ۶ اسفند که دستگیر شد. همان ابتدای دستگیری تصمیم گرفته میشود در حین دادرسی توسط یک حرکت به ظاهر خودجوش مردمی به دست شعبان جعفری و مریدانش به قتل برسد که وی و خواهرش مجروح میشوند. فریدون مظاهر تهرانی شاهد این ماجرا مینویسد:
"ناگهان شعبان بی مخ و یارانش با چاقوهاى برهنه به دكتر فاطمى حملهور شده و ضرباتى چند وارد كردند. خانمى كه بعدا فهمیدم خانم سلطنت فاطمى خواهر دكتر فاطمى است و از طریق خبر رادیو مطلع شده بود كه برادرش را دستگیر كرده و به محل دفتر فرماندارى نظامى تهران كه آن موقع در داخل كاخ شهربانى (ساختمان ۷ فعلی وزارتخارجه) بود آوردهاند خود را به آن محل رسانده كه مصادف با حمله چاقوكشان به دكتر فاطمى شده و خود را سپر بلا كردهبود. حمله كنندگان شش ضربه به دكتر فاطمى و ۱۰ ،۱۱ ضربه به خانم سلطنت فاطمى وارد کردند. دكتر فاطمى را درحالى كه روى زمین افتاده بود و خون از بدنش جارى بود با همان جیپى كه آورده بودند از محل دور كردند. در آن تاریخ رئیس كل شهربانى سپهبد مهدیقلى علوى مقدم، فرماندار نظامى تهران سرتیپ تیمور بختیار و فرمانده گارد شاهنشاهى سرتیپ نعمتالله نصیری (ارتشبد بعدى) بودند."
سید حسین فاطمی سرانجام پس از محاکمه ی غیرعلنی در دادگاه نظامی (۷ مهر) به دلیل اقدام برای برکناری شاه و اقدام علیه سلطنت در سحرگاه ۱۹ آبان ۱۳۳۳ اعدام شد. اشرف پهلوی در اعدام او اصرار زیادی داشت و نهایتا در قبرستان ابن بابویه شهر ری در کنار شهدای قیام ۳۰ تیر به خاک سپرده شد.
آیت الله زنجانی تلاش بسیاری برای جلوگیری از اعدام دکتر فاطمی میکند و حتی از آیت الله بروجردی هم کمک میخواهد و بروجردی در پاسخ او چنین می گوید: "انگلیسیها از او کینه به دل دارند، شاه هم ضعیف است کاری نمیشود کرد."
خاطرات دیپلمات های انگلیسی از حکم اعدام فاطمی / وقتی یک انگلیسی اعدام وزیر امور خارجه ایران را ضروری می داند
سام فال (Sir Sam Falle) دبیر شرقی سفارت انگلیس در تهران در زمان کودتا مینویسد "... اعدام بی رحمانه، صرفنظر از غیر انسانی بودن آن، ممکن است در مورد مصدق عاقلانه نباشد ولی شاید برای فاطمی، اگر دستگیر شود، بهترین راه حل باشد. تا زمانی که اینگونه افراد زنده هستند و در ایران به سر می برند، همیشه خطر ضد کودتا وجود دارد، شدت عمل ضروری است..."
کرمیت روزولت -نوه تئودور روزولت رییس جمهور سابق آمریکا و رئیس شعبه خاورمیانه سازمان مرکزی جاسوسی آمریکا (سیا) که فرمانده عملیات کودتای ۲۸ مرداد شد- در اول شهریور پس از کودتا به ایران می رود و می گوید: " پس از برگزاری تشریفات، شاه به من اشاره کرد و اولین عبارتی که با لحن رسمی ادا کرد این بود: "من تختم را مدیون خدا و ملتم و ارتشم و شما هستم" ... و "روزولت" موضوع سرنوشت مصدق و دیگر رهبران جبهه ی ملی را عنوان می کند و از محمد رضا شاه می پرسد: " میل دارم بدانم در مورد مصدق، ریاحی و دیگران، که علیه شما توطئه کردهاند، چه فکری کردهاید؟" شاه می گوید: "در این مورد زیاد فکر کردهام. مصدق محاکمه می شود. (در این موقع لب های شاه می لرزید) و به سه سال محکوم خواهد گشت ... ریاحی نیز مجازات مشابهی دارد. ولی یک استثنا وجود دارد و آن، حسین فاطمی است. او هنوز دستگیر نشده ولی به زودی او را پیدا می کنند. فاطمی، بیش ازهمه ناسزاگویی کرد. هم او بود که توده ای ها را واداشت مجسمه های من و پدرم را سرنگون و خرد کنند. او، پس از دستگیری، اعدام خواهد شد."
گفته های حسین فاطمی پیش از اعدام
او پس از دستگیری و پیش از اعدام گفته بود: ما سه سال در این کشور حکومت کردیم و یک نفر از مخالفان خود را نکشتیم برای آنکه ما نیامده بودیم برادرکشی کنیم ما برای آن قیام کردیم که ایران را متحد کرده و دست خارجی را از کشور کوتاه کرده و معتقد بودیم اگر در گذشته بعضی از هم وطنان ما در اثر فشار اجانب تحت نفوذ آنها قرار گرفتهاند و منویات آنها را اجرا کردهاند، بعد از آنکه به نهضت استقلال نایل شدیم رویه سابق را ترک خواهند گفت ولی افسوس که عاقبت گرگ زاده گرگ شود.
به گزارش پانا فاطمی پیش از اجرای حکم اعدام و در حالی که آثار چاقو هنوز بر بدنش بود اعلام کرد: "من دیگر در این لحظات در مقام تظاهر و عوامفریبی نیستم و به مرگ خود یقین دارم و آنچه میگویم از روی حقیقت است. ما از نهضتی به پیشوایی دکتر مصدق حمایت کردیم که هیچ قصد و غرضی جز عزت و استقلال مملکت نداشت. من برای آن کشته میشوم که اولین اقدامم در وزارت بستن سفارتخانه و قطع رابطه با انگلستان بود. هیچ مأیوس نیستم، از هر قطرهی خون من هزاران نهال میروید و با تایید خداوند قهار، انتقام این ملت ستمدیده را از استعمار ناپاک میگیرد."
آنچه مسلم است بعضی برای شرافت و آزادگی می جنگند و بعضی برای منفعت!
ارسال دیدگاه