/یادداشت/

جایگاه تفکر محله گرایی در مدیریت شهری

خبرگزاری پانا: مشارکت به معنای سنتی آن از دیر باز در جوامع انسانی وجود داشته و مورد توجه اندیشمندان بوده است. در میان انواع مشارکت، مشارکت مدنی از جایگاه برتری برخوردار است چرا که این نوع مشارکت بر پایه تعامل افراد شکل می گیرد.

کد مطلب: ۱۴۸۸۵۸
لینک کوتاه کپی شد
به گزارش خبرگزاری پانا، از جمله اصولی که پایه های مشارکت مدنی را پی ریزی می نمایند عبارتند از : اعتماد اجتماعی، مسئولیت پذیری، پاسخگویی، نظارت، حقوق و تکالیف، آزادی و عدالت و ...
جایگاه مشارکت و اندیشه محله گرایی را می توان در دوران های مختلف زندگی اجتماعی انسان مشاهده نمود، به عبارت دیگر مشارکت محله محوری همزاد زندگی گروهی انسانها است در دوران سنتی کارکرد مشارکت محله محوری تامین مایحتاج ، امنیت، هم زیستی، نظم و انضباط، داوری و میانجیگری در بین ساکنان، ... کارایی و کارآمدی خود را نشان می داد. در دوران مدرن که صنعتی شدن، گسترش شهر نشینی، سواد، تغییر الگوی مصرف و توسعه ارتباطات و گردش اطلاعات و ... از ویژگی های آن است که تحول در این زمینه ها باعث رواج معضلات اجتماعی، گسیختگی ساختاری، نا امنی اجتماعی، اختلاف طبقاتی در شئون زندگی ، فقر و بیکاری و مشکلات روحی و روانی گردیده است. بروز مسائل اجتماعی جدید عالمان اجتماعی را به این تفکر فرو برده که راه برون رفت از این مسائل چیست ؟و چگونه می توان نظم اجتماعی مطلوبی را برای به حداقل رساندن این مشکلات ساماندهی نمود؟
یکی از راهکارهای ساماندهی اجتماعی گسترش اندیشه محله گرایی و سازمان های محلی است. محله گرایی می کوشد نوعی نظم اجتماعی برقرار سازد تا در سایه آن مناسبات اجتماعی تنظیم گردیده و امنیت اجتماعی، تفاهم و مشارکت مدنی تحقق یابد. مشارکت مدنی در سطح محله می تواند وفاق اجتماعی را تقویت نموده و از بار تصدی گری شهرداری بکاهد. مشارکت مدنی در ایران با پیروزی انقلاب اسلامی به معنای واقعی پایه گذاری گردید و با شکل گیری شورای اسلامی نمود عینی تری بخود گرفت. تشکل ها، انجمن های محلی و شورایاری ها، حلقه ارتباطی میان مدیریت شهری و شهروندان می باشند.
با عنایت به اینکه همدان به عنوان کلان شهر مطرح و تغییر شرایط زندگی، تغییر نیازها و افزایش جمعیت در بسیاری از مناطق لزوم بازنگری مدیریت در شهر را موجب گردیده است. طرح انتقال اداره شهرها، از منطقه محوری به ناحیه محوری و سپس محله محوری چند سالی است که به عنوان راهکاری برای مدیریت بهتر و ارائه حداکثر خدمات به حداکثر شهروندان و مشارکت گسترده شهروندان در مدیریت شهری و گسترش فکر و عمل شورایی به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. برخی از اصول قانون اساسی که الهام بخش تشکیل شورای اسلامی شهر و روستا بوده زمامداران را مکلف به توسعه مشارکت مدنی در جامعه اسلامی نموده است.
با توجه به حجم عظیم و گسترده مشکلات و مسائل مختلف شهر همدان در ابهاد کمی و کیفی ، رفع آنان و بهبود شرایط مستلزم تمرکز زدایی و بهره گیری از ابهاد کمی و کیفی ، رفع آنان و بهبود شرایط مستلزم تمرکز زدایی و بهره گیری از نظرات و دیدگاههای آحاد مردم و مشارکت واقعی، پایدار با دائمی ، نهادینه داوطلبانه و مردمی است.
شهر همدان بدلایل تاریخی ، دفاعی ، قومی، زبانی، اعتقادی و شیوه زندگی به محله محوری توجه جدی داشته و هم اکنون نیز یکی از منابع و ظرفیت موثر در دست مدیریت شهری برای غلبه بر مشکلات و ساماندهی در بخش های گوناگون از جمله (بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده ، مسائل و معظلات فرهنگی و اجتماعی، حاشیه نشینی و ...) محله محوری است . نظر به اینکه مسائل و مشکلات در شهر بزرگی مانند همدان از تنوع و گوناگونی برخوردارند نمی توان تصمیم واحدی برای همه مناطق و محلات اتخاذ کرد. اما می توان با بهره گیری از ظرفیت های محله به گونه ای عمل کرد، موضوعات و مشکلات در درون محلات و با کمک و همیاری مستقیم ساکنان شناسایی و دسته بندی ، پیگیری و حل و برطرف گردد.
محله گرایی می تواند شبکه گسترده ای از روابط اجتماعی و فرهنگی ایجاد همدلی و اعتماد ، ایجاد حسن تعلق شهروندی، ایجاد فضای مشارکت فعال و درگیرانه و در نهایت تشکیل و افزایش سرمایه اجتماعی را سبب شود.
در محلات ظرفیت های بالایی وجود دارد از منابع مهم تولید سرمایه اجتماعی که پایه انجام ، یکپارچکی و وحدت اجتماعی شهر و در نهایت باعث همگرائی ملی است. نهادهای مردمی مانند : مسجد، هیات ، بسیج ، کانون های فرهنگی و قرآنی، ... انواعی از روابط در بین ساکنین محله هستند پایه و بستری تولید سرمایه اجتماعی می باشند.
تجربه و تخصص های گوناگون در محلات وجود دارد که محله گرایی می تواند از تجربه و تخصص های موجود نه تنها در سطح محله بلکه در مدیریت شهری از آن بهره گرفت.
با محله گرایی می توان نسبت به آموزش و گسترش حقوق شهروندی و اصلاح سبک زندگی را اجرا نمود.
از ضرورت های ساکنین شهرهای بزرگ آشنایی با دفاع غیر نظامی و نحوه مقابله و پیشگیری از حواث غیر مترقبه است این امر می تواند با محله گرایی تحقق یابد.
نظارت مستمر در اجرای قوانین و مقررات و اجرای امر به معروف و نهی از منکر و اعمال نظارت همگانی مردمی در بهبود سلامت اجتماعی با محله گرایی قابل تحقق است و از وظایف مهم شورای شهر سیاستگذاری و نظارت مستمر است .
محله گرایی نگاه فرآیندی به شورای شهر در سیاستگذاری می بخشد که بر اساس این نگاه مسائل و مشکلات از پایین ترین سطوح شهر بررسی تحلیل و جمعبندی و به سیاستگذاری می انجامد و نیز نظارت فراگیر و مستمری را در همه سطوح بر اعمال مدیران و اجرای قوانین و مقررات ایجاد می کند. در یک کلام محله گرایی همسو با تحقق سیاست های شهروند مداری و برنامه ریزی مشارکتی در راستای احقاق حقوق شهروندی می باشد.
علی رضایی
رییس کمیسیون اقتصاد، سرمایه گذاری و گردشگری
در دوره چهارم شورای اسلامی همدان

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار