آیین سنتی مردم نوش آباد در استقبال از قافله حسینی از شامگاه عید غدیرآغاز شده است
خبرگزاری پانا :سقاخوانی، آیین سنتی مردم نوش آباد در استقبال از قافله حسینی از شامگاه عید غدیرآغاز شده است
به گزارش خبرگزاری پانا ،شهر تاریخی نوش آباد که در پنج کیلومتری شمال کاشان قرار گرفته، از جمله مناطقی است که هنوز مردمانش به فرهنگ و آیین های سنتی خود وفادار مانده اند که از جمله آنها، آیین سنتی و مذهبی سقاخوانی است که از شامگاه عید غدیر در استقبال از قافله حسینی در این شهر برگزار می شود.
سقاخوانی مردم نوش آباد، از جمله هنرهای آیینی- نوایی است که از مقام های موسیقیایی سنتی ایران الهام گرفته و با محتوای اشعار مذهبی اجرا می گردد و برای بیشتر وقایع محرم ردیف و لحن خاصی تعریف شده كه به صورت سینه به سینه از پدران به فرزندان به ارث رسیده است.
شهروندان نوش آباد ، بنا به سنت دیرین نیاکان خود، در شامگاه عید غدیر، بعداز نماز مغرب و عشا در مركز هیئت حسینی، سقاخوانی می كنند. که شیوه ای از عزاداری شبیه به شروه خوانی مردم جنوب كشور است اما شعر و آهنگ آن به گونه ای خاص و منحصربه فرد است.
سقاخوانان، در سه دسته، موسوم به استاد و شاگرد، به شکل حلقه های عزا نشسته و با درهم بردن سرهای خود، اشعاری ناب و با سبکب فاخر در رثای شهدای كربلا میخوانند كه آهنگ آن در مایه های شور، دشتی و همایون است.
سقاخوانان نوش آباد، در یك قرن گذشته بنا به سنت مرسوم، طی ۱۲ شب، منزل به منزل همراه كاروان حسینی شده و متناسب با هرمرحله، اشعاری را شروه می كنند. این سفر از عرفه ای شروع می شود كه اباعبداله الحسین علیه السلام، حج خویش ناتمام می گذارد و عزم سفر می كند، می خوانند:
از حریم كعبه عزم كربلا دارد، حسین
عزم جانبازی به راه كبریا دارد، حسین
تا نیابد از جفا بر بَست یزدانی گزند
انصراف از حج خود ، خون خدا دارد حسین
که تفسیری است بر خطابه آن حضرت که فرمود: "بارپروردگارا، حقاً تو میدانی که این سفر نه برای دنیا بلکه برای آن است که در شهرذهای تو صلاح و اصلاح ظاهر سازیم و به سنت تو رفتار گردد./تحفالعقول ص۲۳۹"
و یا آنكه صدای غربت مسلم بن عقیل را از بلندای دارالعماره بعداز ۱۴۰۰سال به گوش همه عالمیان می رسانند:
در كوفه من غریبم، كاشانه ندارم
گویی بروم خانه ولی خانه ندارم
بهر پسر فاطمه چون نامه نوشتم
غیر از غم آن خسرو فرزانه ندارم
جزكشته شدن در راه حق هیچ تمنا
از مردم از حق شده بیگانه ندارم
و این خود تعبیری است بر آنچه، حسین بن علی علیه السلام فرمود: "وَ اِن تَکُنِ الدنیا تُعَدُ نَفیسَه، فَدارُثَوابِ اللهِ اَعلی وَ اَنبَل" و مسلم بن عقیل، از این چشمه سیراب شده است و هرآنکه عزم این سفر کند، باید یارای درک این معنا داشته باشد "و چون وقت امتحان رسد، چه اندک باشند دینداران/تحف العقول ص ۲۴۵"
اما سقاخوانان، در آخرین شب از ذیحجه در كوچه ها و خیابان می گردند و غمگنانه خبر رسیدن محرم را به همگان اعلام می كنند:
زهرسو نوحه و بانگ فغان می آید، گویا محرم شده
نوای یاحسین برگوش جان می آید، گویا محرم شده
سقاخوانی مردم نوش آباد، در روزهای تاسوعا و عاشورا نیز با آدابی خاص برگزار میشود. در صبح تاسوعا، سقاخوانان در كوچه ها گشته و برای درگذشتگان به فاصله دو محرم ، فاتحه خوانی می كنند و خانواده اموات نیز به یادبود، پرچمی را به هئات هدیه می كند.
اما سقاخوانی روز عاشورا، توسط سادات محل اجرا میشود. سادات هئات حسینی، شالهای سبز، بر گردن انداخته و پیشاپیش هئات سینه زنی و بعداز تابوت نمادین كشته، حركت میكنند. اشعار سقاخوانی روز عاشورا حامل پیام قیام حسینی است.
آن عاشقی كه جان داد، تا زنده دین بماند
جسمش به خاك و خون خفت، در كربلا ، حسین است.
آنكس كه با قیامش از مكتب شهادت
درس جهاد و نهضت ، داده به ما حسین است
آزاده مرد و باشید گرحق نمی پرستید
آن رهبری كه فرمود، این نكته را حسین است.
سقاخوانی مردم نوش آباد، نه یك مراسم آیینی، بلكه روایتی از فرهنگ مردمی است که برای جاودانه ماندن حماسه عاشورا، از گزند تحریف و خرافه، سنتی نیک را سینه به سینه چون میراثی گرانبها حفظ کرده اند.
اما آیین های سنتی نوش آباد در پاسداشت حماسه حسینی، فقط سقاخوانی نیست، که پنجه بندی حسینیه در اولین روز محرم، توغ بندی،کُتَل خردسالان در روز عاشورا از دیگر آیین های محرم این شهر است.
خیمه كوبی در عصر هشتم و خیمه برداری در عصر یازدهم محرم از دیگر آیین های سنتی و مذهبی نوش آباد است، که با حضور بیش از یک هزار هنرمند تعزیه در این شهر برگزار می شود و چونان آئینه ای تمام نما، تجلی گر حماسه حسینی است
سید جلال جلیلی
ارسال دیدگاه