در کارگاه بررسی ادبیات دفاع مقدس حوزه هنری همدان؛

حماسه، گمشده شعر دفاع مقدس است

خبرگزاری پانا: واحد آفرینش های ادبی حوزه هنری استان همدان نشست بررسی روند شکل گیری ادبیات دفاع مقدس را با حضور دکتر عباس احمدی، از شاعران توانای قمی، برگزار کرد.

کد مطلب: ۱۳۵۱۱۲
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرگزاری پانا، عباس احمدی در این نشست که با محوریت روند شکل گیری شعر دفاع مقدس برگزار شده بود گفت: شعر «دفاع مقدس» با عناوین دیگری نظیر «ادبیات پایداری»، «شعر جنگ» و... نیز نامیده می شود اما این لفظ «مقدس» است که مهم است و می توان شعر را از این منظر بررسی کرد؛ اینکه این نوع ادبیات هویتی مستقل دارد یا می توان آن را زیرمجموعه دیگر انواع ادبی، ازجمله ادبیات جنگ مطرح کرد.

وی ادامه داد: برخی عقیده دارند واژه «مقدس» قلمرو الهی و دینی را هم بیان می کند، سروده هایی که ایستادگی در مقابل سقوط معنوی انسان باشد را نیز می توان نوعی ادبیات پایداری نام برد و یا سروده های میرزاده عشقی، ملک الشعرای بهار و.. در دوران مشروطه. و اگر بخواهیم دایره ادبیات دفاع مقدس را بسیار وسیع کنیم می توانیم آن را به درازای تاریخ ادبیات فارسی آن را ربط بدهیم.

این شاعر قمی در ادامه افزود: اما آنچه بیشتر به نام ادبیات دفاع مقدس معروف است، از بعد از انقلاب مطرح است و بیشتر حادثه بزرگی به نام جنگ تحمیلی و دفاع جانانه و همه جانبه ملت ایران را دربر میگیرد و باعث شد تحولی عظیم در ادبیات ما رخ دهد و اگر فقط از نظر کمی به آن نگاه کنیم، به اندازه تاریخ ادبیات ایران در این زمینه کارهایی انجام شده است، اما متاسفانه به اندازه شعر دفاع مقدس، روی نقد آن کار نشده است.

احمدی با اشاره به اینکه نقد شعر دفاع مقدس، نقد دفاع مقدس نیست اضافه کرد: شعر به طور کلی مقدس نیست؛ آن دفاع برای ما مقدس است اما شعر دفاع مقدس، مقدس نیست و نترسیم از اینکه اگر کاری ضعیف است آن را نقد کنیم

این شاعر طنزپرداز در ادامه با تقسیم روند تحول تطور شعر دفاع مقدس به سه دسته سال ۵۷ تا اواسط جنگ؛ اواسط جنگ تا اواخر دهه ۷۰ و اواخر دهه ۷۰ تا امروز، اظهار داشت: اشعار دوره اول بیشتر در قالب نیمایی، سپید و آزاد بودند و غلبه با زبان شعار و رجز بود، در اشعار این دوره کمتر تصویرسازی، آرایه های ادبی، تخیل، شاعرانگی و موسیقی کمتر دیده می شد و در آنها از نمادهای ایرانی در کنار نمادهای مذهبی استفاده می شد.

عباس احمدی ادامه داد: در دوره دوم شعر دفاع مقدس، قالبهای رباعی، دوبیتی و بعد از آن غزل، در کنار قالبهای نیمایی و سپید، قوت گرفته و شاعران جوانی چون علیرضا قزوه با کتاب «از نخلستان تا خیابان» نگاه جدیدی به جنگ می اندازند و عافیت طلبی و دنیاخواهی موجود بین افرادی که از جبهه فرار کردند را به نقد کشیدند و شعر «مولا ویلا نداشت» از همین دست است. شعارگونگی در دوره دوم به سمت نمادگرایی و از نظر زبانی پختگی و ساختارمندی بیشتری حرکت کرد. البته در آثار افرادی چون احمد عزیزی و علی معلم زبانی باستان گرایانه را در شعرها استفاده کردند. زبان اعتراض از دوره دوم شروع شد و در دوره سوم کاملتر شد، مشخصه فکری اشعار تلفیق سوگ، پیام و حماسه را در اشعار دهه ۶۰ می توان دید و چهره شاخص آن مرحو نصرا.. مردانی بود که نمادهای ملی و دینی را در کنار هم به خوبی استفاده می کرد. در کنار این نمادگرایی هم شاعران جوانی مثل علیرضا قزوه، عبدالجبار کاکایی، قیصر امین پور، حسین اسرافیلی، سید حسن حسینی و.. شعر دفاع مقدس را قوی کردند. در میانه دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ شعر به سمت تغزل گرایی حرکت کرد و غزل به عنوان قالب غالب در شعر دفاع مقدس و انقلاب تبدیل شود. در این دوره اندوه یاران رفته، جاماندن از کاروان شهدا و دلواپسی فراموش شدن یاد شهدا از مضامین فکری اشعار آن است.

این شاعر توانا اظهار داشت: در دوره سوم نیز شاعرانی به شعرگویی می پردازند که آن صحنه ها را ندیده اند و چندان نمی توان انتظار داشت درباره خمپاره و خاکریز و... شعر بگویند؛ آنها دید خود را از جامعه ای بیان می کنند که از جنگ عبور کرده، در آن رفاه زدگی و شعارزدگی هست، ارزشها کمرنگ شده و چیزهای دیگری ارش شده و لذا شعر جدید به سمت شعر اعتراض و حتی به سمت شعر ضدجنگ نیز پیش رفت.

احمدی گفت: هرجا صحبت از شاعران دفاع مقدس است، ذهن ها بیشتر به سمت شاعران دهه ۷۰ میرود و متاسفانه شعر شاعران جوان خوب نقد شده است. در اینجا منظور از نقد بررسی محتوای اثر نیست، وقتی درباره نقد اثر صحبت می کنیم، منظور محتوا و فرم شعر است. جریان نقد به طور کلی در کشور ضعیف است و در این حوزه ضعیف تر نیز می شود.

وی تاکید کرد: در سرودن شعر دفاع مقدس می توان سراغ مضامین تازه و کمتر استفاده شده رفت، و یا به تبعات جنگ اشاره کرد، درباره مادران شهدا، جانبازان شیمیایی، اسرا و... شعر سرود. شاعران ما متاسفانه به دنبال مطالعه نیستند و این خوراک فکری وجود ندارد، برخی از جشنواره ها نیز شاعران را به سمت سرودن نوع خاصی شعر سوق می دهند.

این شاعر در پایان گفت: شعر عاشورایی نیز نوعی ادبیات پایداری است و در آثار ادبیات کلاسیک ایران بیشتر سوگ و مرثیه است و حماسه وجود ندارد و امروز، گمگشته شعر دفاع مقدس، تاکید بر این حماسه و افتخارات آن زمان است و کشور نیاز دارد این حماسه را دوباره بیدار کرد.

در این نشست که با حضور اعضای انجمن ها، شاعران، نویسندگان و علاقمندان برگزار شد، شاعران استان به خواندن اشعار خود پرداختند و در انتها نیز یک اثر داستانی نیز به خوانش درآمد. این نشست روز شنبه ۶/۷/۹۲ ساعت ۱۵ در سالن شماره۲ سینما قدس همدان برگزار شد.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار