مدرسه میدان تحول در برنامه درسی است/ «سبک زندگی فعال و سالم» باید از دوره ابتدایی نهادینه شود

محمد جعفری در نشست برخط با معاونان آموزش ابتدایی و معاونان تربیت‌بدنی و سلامت استان‌های کشور با موضوع تبیین برنامه‌های تربیت بدنی و سلامت در زیست بوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی، با اشاره به رویکردهای تحولی در حوزه تربیت‌بدنی و سلامت اظهار کرد: آنچه در الگو و مدل مفهومی مورد تأکید قرار دارد، ترویج سبک زندگی فعال و سالم است و همه اقدامات این حوزه باید در نهایت به این هدف منجر شود.

وی افزود: این رویکرد باید از دوره ابتدایی آغاز شود و هدف ما این نیست که مجموعه‌ای از اطلاعات را به دانش‌آموزان منتقل کنیم تا صرفاً در حافظه آنها باقی بماند؛ بلکه دانش‌آموز باید بتواند انتخاب کند، ارتباط برقرار کند، مفهوم سلامت را بشناسد و یاد بگیرد چگونه از خود مراقبت کند.

جعفری با بیان اینکه تصویر دانش‌آموز از خود، دیگران، مدرسه، بدن و سلامت باید از دوره ابتدایی شکل بگیرد، ادامه داد: از این منظر، جایگاه تربیت‌بدنی و سلامت در برنامه درسی و همچنین ضرورت تحول در این حوزه اهمیت ویژه‌ای دارد و باید با رویکردهای تحولی در برنامه درسی دنبال شود.

آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش

معاون تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش با اشاره به اجرای برنامه توانمندسازی معلمان ابتدایی گفت: در دوره تربیت مدرس، ۳۴۱ نفر غربال و انتخاب شدند و این افراد در پنج بخش آموزش‌های تخصصی را دریافت کردند. این گروه علاوه بر دوره‌های حضوری، حدود ۳۰ تا ۴۰ ساعت آموزش عملی را طی یک ماه گذشته پشت سر گذاشته‌اند.

وی ادامه داد: این مدرسان در طول سال تحصیلی قرار است حدود ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی دارای کمتر از پنج سال سابقه خدمت را در زمینه بازی و ورزش آموزش دهند. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت و ظرفیتی است که بازی و ورزش می‌تواند در فرآیند تعلیم و تربیت دانش‌آموزان ایجاد کند.

جعفری بازی و فعالیت بدنی را بستری برای پیوند تربیت‌بدنی با سایر حوزه‌های یادگیری دانست و گفت: آموزگاری که ریاضی، علوم یا هدیه‌های آسمانی تدریس می‌کند، می‌تواند از ظرفیت بازی‌های گروهی برای آموزش مهارت‌های اجتماعی، کار تیمی و تعامل میان دانش‌آموزان استفاده کند.

وی تأکید کرد: قرار نیست همه دانش‌آموزان را به یک شکل تربیت کنیم؛ بلکه باید فرصت تجربه، یادگیری و مشارکت را در اختیار آنها قرار دهیم. مهم این است که دانش‌آموز از بازی و فعالیتی که انجام می‌دهد لذت ببرد و طعم شیرین آن ساعت آموزشی را تجربه کند.

دانش‌آموز، محور تحول و معلم، عامل اصلی اجرای برنامه درسی

معاون تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش با اشاره به علاقه طبیعی دانش‌آموزان به بازی و ورزش تصریح کرد: دانش‌آموزان به دلیل علاقه ذاتی به بازی، ورزش و فعالیت بدنی، ساعات تربیت‌بدنی را دوست دارند و باید از همین ظرفیت برای ایجاد تجربه یادگیری مؤثر استفاده کنیم.

جعفری با بیان اینکه معلم آخرین حلقه اجرای برنامه نیست، اظهار کرد: معلم مهم‌ترین عامل تبدیل سیاست‌ها و برنامه‌ها به تجربه یادگیری برای دانش‌آموز است. بنابراین اگر به دنبال تحول هستیم، پیش از تغییر اسناد و برنامه‌ها باید معلمی را توانمند کنیم که قرار است این تحول را در مدرسه رقم بزند.

وی درباره نقش معاونان تربیت‌بدنی و سلامت و معاونان آموزش ابتدایی استان‌ها در این فرآیند گفت: قرار نیست ما به جای مدرسه تصمیم بگیریم یا برای همه مدارس یک نسخه یکسان ارسال کنیم. همچنین نقش ما نباید به ارسال فرم‌های نظارتی و دریافت گزارش محدود شود؛ بلکه باید شرایط تحول در مدرسه را فراهم کنیم.

استان‌ها باید پشتیبان، تسهیل‌گر و تضمین‌کننده کیفیت باشند

جعفری با اشاره به اجرای برنامه تحولی در ۲۰۰ مدرسه کشور افزود: در مرحله نخست، نیازهای تجهیزات و ابزارهای مورد نیاز این مدارس شناسایی و برای تأمین آنها اقدام شده است. اکنون سهم هر استان و منطقه مشخص است و معاونان تربیت‌بدنی و سلامت باید اجرای این برنامه را از نزدیک دنبال کنند.

وی ادامه داد: همه این اقدامات وظیفه یک بخش خاص نیست. نظام تعلیم و تربیت، یک نظام به‌هم‌پیوسته است و اجرای تحول نیازمند همکاری همه بخش‌هاست. در یک سال گذشته نیز با رویکرد وزارت آموزش و پرورش، همکاری‌های بین‌بخشی و اقدامات سازمان پژوهش، بخشی از فعالیت‌های ورزشی در کنار ساعت رسمی تربیت‌بدنی در برنامه درسی مورد توجه قرار گرفته است.

معاون تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه سرانه اجرای برنامه‌ها و فعالیت‌های ورزشی به تنهایی پاسخگوی نیازهای حرکتی دانش‌آموزان نیست، بر اهمیت برنامه‌هایی مانند ورزش صبحگاهی تأکید کرد و گفت: باید از مدیریت اجرای برنامه‌ها به سمت مدیریت کیفیت تحول حرکت کنیم.

جعفری خاطرنشان کرد: اگر مدرسه‌ای برای اجرای برنامه درسی با مانع مواجه است، وظیفه ما حل مسئله و رفع موانع است. حتی اگر امکانات کافی نداریم، باید برای تأمین آن تلاش و پیگیری کنیم. وظیفه ما ایجاد محدودیت نیست، بلکه باید پشتیبان و تسهیل‌گر مدرسه باشیم.

نظارت باید مسئله‌محور باشد، نه گزارش‌محور

وی با تأکید بر ضرورت حضور میدانی مدیران استانی در مدارس مجری طرح گفت: معاونان باید مدارس تحت پوشش را به‌صورت مستقیم مورد بازدید قرار دهند و از نزدیک ببینند معلمان چه آموزشی دریافت کرده‌اند، از مأموریت خود آگاهی دارند و در اجرای برنامه با چه موانعی مواجه هستند.

جعفری افزود: باید از همان روز نخست اجرای برنامه، وضعیت دانش‌آموزان را بشناسیم و در پایان نیز میزان یادگیری مهارت‌ها و دستاوردهای آنان را ارزیابی کنیم. نظارت ما نباید به این محدود شود که چند فرم در اختیار مدرسه قرار دهیم تا آنها را تکمیل و برای ما ارسال کنند؛ بلکه باید به سمت نظارتی حرکت کنیم که مسئله را شناسایی و حل کند.

وی با تأکید بر اینکه تحول به معنای اجرای یک طرح جدید نیست، اظهار کرد: تحول یعنی بهتر شدن مستمر تجربه‌ای که هر روز یک کودک در مدرسه دارد. در این نگاه، مدرسه میدان تحول، معلم عامل اصلی تحول در برنامه درسی، دانش‌آموز محور تحول و استان پشتیبان و تضمین‌کننده کیفیت است.

توجه به تغذیه سالم و توسعه نقش سفیران سلامت

معاون تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع سلامت دانش‌آموزان گفت: اگر موضوع کنترل وزن و پیشگیری از چاقی دانش‌آموزان را دنبال می‌کنیم، باید همزمان در همان مدرسه به موضوع تغذیه سالم نیز توجه داشته باشیم و برنامه‌هایی مانند صبحانه سالم و دورهمی‌های مرتبط با تغذیه سالم را پیگیری کنیم.

جعفری همچنین بر تقویت برنامه سفیران سلامت تأکید کرد و گفت: سفیران سلامت نباید صرفاً در یک موضوع خاص فعالیت کنند، بلکه باید در دوره‌های آموزشی مختلف حضور داشته باشند و دانش‌آموزان بتوانند موضوعاتی مانند محیط زیست، صرفه‌جویی در انرژی، تغذیه سالم و بهداشت فردی را از مسیر تجربه و بازی یاد بگیرند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر قرار است دانش‌آموز در آینده فردی سالم، فعال و مسئولیت‌پذیر باشد، پایه‌های این سبک زندگی باید از همان دوره ابتدایی و از طریق تجربه‌های واقعی و لذت‌بخش در مدرسه شکل بگیرد.