نگاهی به رویدادهای هفته گذشته؛
آموزشوپرورش در مسیر تحول؛ از اولویت دولت تا گام دوم عدالت آموزشی، مدرسهمحوری و مهارتآموزی
تهران (پانا) - مجموعه تحولات و تصمیمات هفتههای اخیر نشان میدهد که آموزشوپرورش وارد مرحلهای تازه از سیاستگذاری و اجرا شده است؛ مرحلهای که در آن عدالت آموزشی، کیفیتبخشی، مدرسهمحوری، توانمندسازی معلمان و مشارکت مردمی بهعنوان محورهای اصلی حرکت نظام تعلیم و تربیت تعریف شدهاند. این تغییر و تحول، که از آن با عنوان گام دوم نهضت توسعه عدالت و کیفیت آموزشی یاد میشود، بهصورت همزمان در سطح دولت، وزارت آموزشوپرورش و استانها در حال پیگیری است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور در نشست آغاز گام دوم نهضت توسعه عدالت و کیفیت آموزشی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه فضاهای آموزشی، تصریح کرد: با مشارکت مردم و خیرین، مدارس کانکسی و سنگی در سراسر کشور جمعآوری شده و در مناطقی که فاقد مدرسه بودند، فضاهای آموزشی جدید احداث شده است.
به گفته رئیسجمهور، تاکنون بیش از ۱۰ میلیون مترمربع فضای آموزشی در کشور ساخته شده و این روند همچنان ادامه دارد.
با این حال، وی خاطرنشان کرد: نگاه دولت صرفاً به ساخت مدرسه محدود نیست و تجهیز مدارس، اصلاح روشهای تدریس و بهبود چیدمان کلاسهای درس بهطور همزمان و با تمرکز ویژه بر مدارس دولتی و مناطق محروم دنبال میشود.
گام دوم نهضت عدالت آموزشی؛ مأموریتی ملی و مردمی
رئیسجمهور با تأکید بر اینکه توسعه عدالت آموزشی یک ماموریت فرابخشی و ملی است، اعلام کرد: تحقق این هدف نیازمند همراهی همه دستگاهها و مشارکت مردم است.
در همین راستا، مدل جدید مشارکتی جامعه خیرین مدرسهساز معرفی شد؛ مدلی که در آن علاوه بر خیرین، مردم نیز بهعنوان حامیان فعال پروژهها نقش دارند.
روایت معلمی در قزوین که توانسته است هزار نفر از مردم را در ساخت مدرسه مشارکت دهد، بهعنوان نمونهای عینی از این رویکرد مردمی مطرح شد؛ رویکردی که بر توانمندسازی جامعه و نه صرفاً تزریق منابع مالی تأکید دارد.
عبور از مدرسهسازی به کیفیتبخشی
این رویکرد در سطح وزارت آموزشوپرورش نیز بهصراحت مورد تأکید قرار گرفته است. وزیر آموزشوپرورش در نشست آغاز گام دوم نهضت توسعه عدالت و کیفیت آموزشی اظهار کرد: نهضت عدالت آموزشی از مرحله توسعه فضاهای آموزشی عبور کرده و وارد مرحله کیفیتبخشی آموزش شده است؛ مرحلهای که در آن اثرگذاری واقعی برنامهها باید در مدرسه نمود پیدا کند.
به گفته وزیر، خط اصلی تعلیم و تربیت، مدرسه است و هر برنامهای که طراحی میشود، باید به بهبود کیفیت آموزش، یادگیری و تربیت در کلاس درس منجر شود.
معلم؛ محور کیفیت و عدالت آموزشی
در بخش قابل توجهی از اخبار هفته گذشته، نقش معلم بهعنوان ستون اصلی عدالت آموزشی مورد تأکید قرار گرفته است. رئیسجمهور با اشاره به تجربیات شخصی خود تصریح کرد: رفتار و نگاه معلمان، باور، عزتنفس و آینده دانشآموزان را شکل میدهد و هر نوع القای توانمندی یا ناتوانی، اثر ماندگار بر ذهن کودکان دارد.
همزمان، معاونان آموزش ابتدایی و متوسطه وزارت آموزشوپرورش، توانمندسازی معلمان را محور اصلی گام دوم تحول دانستند؛ در آموزش ابتدایی با تمرکز بر اصلاح روشهای تدریس و تحول محیطهای یادگیری و در آموزش متوسطه با تکیه بر چهار اصل عدالت، مشارکت، ارتباط مؤثر و فناوری.
فناوری و تجهیزات؛ زیرساخت تحقق عدالت
در گام دوم نهضت عدالت آموزشی، فناوری و تجهیزات آموزشی بهعنوان زیرساخت تحقق عدالت معرفی شدهاند. مشاور وزیر آموزشوپرورش از راهاندازی سامانه جامع تجهیزات آموزشی و کمکآموزشی خبر داد؛ سامانهای که با هدف هوشمندسازی کلاسهای درس، مدیریت بهینه تجهیزات و پشتیبانی از یادگیری فعال و دانشآموزمحور طراحی شده است.
اصلاح ارزشیابی و کاهش رویکرد آزمونمحور
در ادامه این مسیر، شورای عالی آموزشوپرورش آییننامه جدید ارزشیابی تحصیلیـتربیتی دوره ابتدایی را به تصویب نهایی رساند؛ آییننامهای که با حذف آزمون هماهنگ پایه ششم، نشانهای از تغییر نگاه به ارزشیابی و فاصله گرفتن از آموزش صرفاً امتحانمحور تلقی میشود.
توسعه فضاهای ورزشی و توجه به سلامت دانشآموزان
در کنار کلاس درس، توسعه فضاهای تربیتبدنی نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس تفاهمنامه وزارت آموزشوپرورش با سازمان ورزش شهرداری تهران، در فاز نخست ۷۰ زمین چمن مصنوعی در مدارس مناطق کمبرخوردار و حاشیهای پایتخت احداث خواهد شد؛ اقدامی که با هدف افزایش نشاط، سلامت جسمی و مشارکت دانشآموزان در فعالیتهای ورزشی انجام میشود.
امنیت روانی و کرامت دانشآموزان و حمایت حقوقی از معلمان
وزیر آموزشوپرورش با صدور بخشنامهای صریح، هرگونه تنبیه بدنی و سوءرفتار با دانشآموزان را ممنوع اعلام کرد. این اقدام، بر ضرورت تبدیل مدرسه به محیطی امن، آرام و مبتنی بر احترام متقابل تأکید دارد و امنیت روانی دانشآموزان را بخشی جداییناپذیر از کیفیت آموزشی میداند.
معاون حقوقی و امور مجلس نیز از حمایت قانونی و شفاف از فرهنگیان در صورت بروز مشکلات حقوقی خبر داد و جامعه خیرین مدرسهساز نیز معلمان را عامل اصلی پایداری آموزش کشور دانست.
سکوی ملی «نوجوان کارآفرین» و پرورش استعدادها
در ادامه این مسیر، وزارت آموزشوپرورش از نسخه آزمایشی سکوی ملی «نوجوان کارآفرین» رونمایی کرد؛ سکویی که با هدف شناسایی استعدادها، تقویت خلاقیت و پرورش مهارتهای اقتصادی طراحی شده و نقش دانشآموز را از یادگیرنده منفعل به کنشگر فعال تغییر میدهد.
در همین راستا، سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان نیز از آغاز ثبتنام نهمین دوره کارسوق ملی علوم اعصاب شناختی خبر داد؛ برنامهای که با تمرکز بر پژوهش، کار گروهی و تفکر علمی طراحی شده است.
گزینش، نظارت و سلامت نظام آموزشی
در کنار سیاستهای تحولی، ساختارهای نظارتی نیز فعال بودهاند. سرپرست هیأت مرکزی گزینش وزارت آموزشوپرورش از بررسی و اعلام نتیجه بیش از ۲۵۳ هزار پرونده گزینش طی سال جاری خبر داد و بر سه اصل قانونمداری، رعایت حقالناس و شایستهسالاری تأکید کرد. همچنین رئیس مرکز حراست وزارتخانه اعلام کرد که نظارت و ارزیابی باید همراستا با اولویتهای کلان آموزشوپرورش باشد.
اصلاحات ساختاری در سوادآموزی
در تکمیل این مسیر، سازمان نهضت سوادآموزی با اصلاح اساسنامه، پالایش آمارها و بازگرداندن کلاسها به مدارس، در پی دستیابی به آمار دقیق بیسوادی تا سال ۱۴۰۵ و افزایش کارآمدی برنامههای سوادآموزی است.
تحلیل اتفاقات و رویکردهای فوق نشان می دهد که آموزشوپرورش کشور با ورود به گام دوم نهضت توسعه عدالت و کیفیت آموزشی، مسیر تحول را از مدرسهسازی صرف به مدرسهمحوری، کیفیتبخشی، توانمندسازی معلمان، پرورش مهارت و عدالت آموزشی تغییر داده است. این حرکت با مشارکت مردم و خیرین، تجهیز فضاهای آموزشی، اصلاح روشهای تدریس، حمایت از معلمان، توسعه زیرساختهای ورزشی و فناوری و تمرکز بر مناطق محروم در حال پیگیری است و نشان میدهد که دولت و وزارتخانه، با یک رویکرد یکپارچه و مستند، به دنبال ساختن مدرسهای فراگیر، امن، توانمند و آیندهساز برای همه دانشآموزان کشور هستند.
گزارش از فرشته مرادی
ارسال دیدگاه