مربی پیشکسوت پیشتازان در گفت و گو با پانا:
مدیریت مدرسه تشکیلاتی؛ گذار از دستورالعملمحوری به مشارکت فعال دانشآموزی است
آذربایجان شرقی (پانا) - مربی پیشکسوت پیشتازان سازمان دانش آموزی گفت: مدیریت مدرسه تشکیلاتی گذار از دستورالعملمحوری به مشارکت فعال دانشآموزی است.
فاطمه نصرالهی با ۱۹ سال سابقه کار و ۱۱ سال سابقه مدیریتی دانشجوی دکتری رشته زمینشناسی دانشگاه تبریز و رتبه سوم کشوری دارای یک فرزند هستند که تخصص کاری وی مدیریت آموزشی، برنامهریزی تربیتی و آموزشی در مدارس ابتدایی و دبیرستان شبانهروزی، عضو مجمع خیرین مدرسه ساز استان آذربایجان شرقی، عضو نهضت مردمیسازی منطقه ایلخچی هستند و موفق در امر بازسازی و بهسازی مدارس و هدایت دانشآموزان به سمت و سوی تشکلات دانشآموزی می باشد. گفتوگوی تفصیلی خبرنگار پانا با این مربی موفق تشکیلاتی سازمان دانشآموزی را مرور می کنیم:
در ابتدا بفرمایید چگونه با سازمان دانشآموزی و مفهوم مدرسهی تشکیلاتی آشنا شدید؟
آشنایی بنده با سازمان دانشآموزی به سالهای ابتدایی خدمتم بازمیگردد؛ زمانی که بهعنوان معلم در برنامههای پیشتازان و اردوهای تشکیلاتی مشارکت داشتم. بهتدریج با فلسفه مدرسه تشکیلاتی که بر مشارکتمحوری، مسئولیتپذیری، کار گروهی و تربیت اجتماعی دانشآموزان تأکید دارد آشنا شدم. پس از تصدی مدیریت، این رویکرد را بهصورت هدفمند با مدرسه تحولی و مدرسه تراز با کمک همکاران و دانشآموزان عملیاتی و در مرصع حضور قرار دادم .
تأثیر حضور سازمان دانشآموزی در فضای تربیتی و فرهنگی مدرسه؟
در مدرسه شبانهروزی، نقش سازمان دانشآموزی بسیار پررنگتر است؛ زیرا دانشآموزان بخش عمدهای از زمان خود را در مدرسه میگذرانند. حضور این سازمان باعث تقویت روحیه همکاری و همدلی در خوابگاه، افزایش مسئولیتپذیری در انجام امور روزمره، کاهش آسیبهای رفتاری ناشی از دوری از خانواده ،ایجاد نشاط ،شادابی و پویایی فرهنگی ،تقویت مهارتهای اجتماعی و ارتباطی می شود و فضای مدرسه از حالت صرفاً آموزشی خارج شده و به محیطی تربیتی-اجتماعی تبدیل شده است.
تفاوت مدرسه تشکیلاتی با مدرسه معمولی
در حوزه مدیریتی: مشارکتمحوری به جای مدیریت صرفاً دستوری و در حوزه تربیتی: تربیت عملی و مهارتآموزی در کنار آموزش نظری .در واقع تربیت فقط به کلاس درس محدود نمیشود بلکه در کل فضای مدرسه جاری و ساری است.در حوزه فرهنگی: برنامهمحوری منظم و هدفمند ، در حوزه اجتماعی: واگذاری مسئولیت واقعی به دانشآموزان. در مدرسه تشکیلاتی، دانشآموز نقش «مجری» دارد نه صرفاً مخاطب.
مدیر مدرسه چگونه میتواند از ظرفیت سازمان دانشآموزی برای تقویت مسئولیتپذیری و کار گروهی دانشآموزان بهره ببرد؟
مدیر مدرسه میتواند با نگاه حمایتی و باور به نقش دانشآموز، از ظرفیت سازمان دانشآموزی بهخوبی استفاده کند. راهکارهای مؤثر در این زمینه عبارتاند از واگذاری بخشی از امور اجرایی ساده و قابلکنترل به دانشآموزان، تشکیل گروههای منظم دانشآموزی و سپردن مسئولیتهای مشخص، استفاده از دانشآموزان در برگزاری مراسم، برنامهها و فعالیتهای فرهنگی، تشویق به همکاری بهجای رقابت ناسالم ، آموزش مهارت گفتوگو، تصمیمگیری جمعی و مسئولیتپذیری و ایجاد فضای اعتماد بین کنش گران آموزش
اجرای برنامههای سازمان در مدرسه چه دستاوردهای ملموسی برای شما داشته است؟
افزایش انضباط و نظم فردی و جمعی، تقویت اعتمادبهنفس دانشآموزان، رشد روحیه همکاری و همیاری، کاهش انفعال دانشآموزان در فعالیتهای مدرسه، افزایش احساس تعلق به مدرسه، شکوفایی استعدادهای پنهان دانشآموزان و بهبود ارتباط بین دانشآموزان و عوامل مدرسه. در مدرسه شبانهروزی، این دستاوردها محسوستر است؛ زیرا دانشآموزان در محیطی زندگی میکنند که برنامهریزی، نظم و مشارکت در آن نقش تعیینکننده دارد.
میزان مشارکت دانشآموزان در فعالیتهای تشکیلاتی را چگونه ارزیابی میکنید و چه شاخصهایی برای سنجش آن دارید؟
مشارکت دانشآموزان را میتوان از چند شاخص ارزیابی کرد: تعداد دانشآموزان مشارکتکننده در برنامهها، میزان حضور داوطلبانه در فعالیتها، پایداری و استمرار حضور در برنامههای تشکیلاتی، کیفیت انجام مسئولیتها، میزان ابتکار عمل و خلاقیت، رعایت نظم، انضباط و همکاری گروهی، بازخورد کنشگران آموزش و اثرگذاری فعالیتها بر رفتار و شخصیت دانشآموزان.
به نظر بنده فقط تعداد شرکتکنندگان مهم نیست؛ بلکه کیفیت حضور، انگیزه، مسئولیتپذیری و اثر تربیتی آن اهمیت بیشتری دارد.
برای تقویت همکاری میان مدیر، مربیان، معلمان و دانشآموزان چه راهکارهایی را مؤثرتر میدانید؟
برای تقویت همکاری میان همه ارکان مدرسه، چند راهکار بسیار مؤثر است که ایجاد وحدت رویه و هدف مشترک،برگزاری جلسات منظم هماندیشی، تقسیم درست وظایف، احترام به نقش هر فرد در مدرسه، اعتماد متقابل بین مدیر، مربی و معلم، ارتباط مستمر و شفاف با دانشآموزان، تشویق و قدردانی از تلاشهای جمعی، پرهیز از تصمیمگیریهای فردی و سلیقهای موثر است که در مدرسه شبانهروزی، چون ارتباطها نزدیکتر و پیوستهتر است، هماهنگی و همدلی میان عوامل مدرسه نقش بسیار مهمی در موفقیت برنامهها دارد.
اگر بخواهید الگو یا تجربهای موفق از مدیریت یک مدرسه تشکیلاتی ارائه دهید، آن تجربه چیست؟
یکی از تجربههای موفق من در مدیریت مدرسه تشکیلاتی، این بود که به جای اینکه همه امور را شخصاً مدیریت کنم، بخشی از مسئولیتها را به دانشآموزان توانمند و علاقهمند سپردم.
برای مثال، در برنامههای فرهنگی، انضباطی، مناسبتی و خدماتی، گروههایی از دانشآموزان با هدایت مربیان مسئولیت میگرفتند.
این کار باعث شد دانشآموزان احساس کنند عضو مؤثر مدرسه هستند، نه صرفاً مخاطب آن. در نتیجه، هم نظم مدرسه بهتر شد و هم دانشآموزان درک عمیقتری از همکاری، تعهد و مسئولیت پیدا کردند. بهویژه در مدرسه شبانهروزی، این تجربه بسیار موفق بود؛ زیرا زندگی جمعی دانشآموزان فرصت مناسبی برای تمرین واقعی کار تشکیلاتی فراهم میکند.
ارسال دیدگاه