/مقاله تحلیلی/ اختصاصی پانا/
آسیب شناسی مشکلات تحصیلی در مدارس
خبرگزرای پانا:نویسندگان: سیهلا کلوانی کارشناس ارشد روانشناسی عمومی / رقیه کلوانی کارشناس ارشد علوم تربیتی
به گزارش سرویس آموزش و پرورش پانا، این بررسی با توجه به تجربیات و اطلاعاتی که مشاوران این گروه از علل افت تحصیلی و مشکلات مربوط به آن در آموزشگاه های خدمتی سال های قبل و همین طور امسال کسب کردند، گردآوری گردیده است. در این نوشتار سعی شده از تکرار مواردی که در گذشته به آن پرداخته شده خودداری شود و روی مواردی تاکید شود که اشاره ای به آن موضوعات نگشته یا کمتر مورد توجه واقع شده است.
این موضوعات شامل موارد زیر می باشند:
۱.فقر فرهنگی
.۲ فقر مالی
.۳ دو زبانه بودن
.۴ اختلالات یادگیری
. ۵مشکلات دوره نوجوانی
. ۶نحوه ی ارزشیابی دانش آموزان توسط معلمان و نحوه ی برخورد آنها با دانش آموزان
۱- فقر مالی: یکی از عوامل موثر در به وجود آوردن مشکلات تحصیلی در مدارس فقر مالی می باشد. در واقع، افت تحصیلی در دانش آموزان با وضعیت اقتصادی خانواده ارتباط مستقیم دارد.
عواملی چون:
- ۱پایین بودن درآمد سرپرست خانواده
-۲مسکن نامناسب
- ۳تغذیه نامناسب
- ۴از کار افتادگی یا بیکاری سرپرست خانواده
- ۵عدم حضور یا فوت پدر
-۶ کثرت فرزندان و عدم تناسب درآمد با این کثرت
در پیدایش مشکلات تحصیلی تاثیربه سزایی دارد.
مشکلات والدین در راه تلاش برای امرار معاش و گرفتاری های بی شمار آنها در این رابطه، معمولا والدین را از اوضاع و احوال فرزندان غافل می کند. وقتی فقر مالی در بین خانواده ها باشد امکان بروز مشکلات تحصیلی را تقویت می کند، حتی در برخی موارد فقر مالی در بین دانش آموزان دختر باعث ازدواج زودهنگام آنها می شود.
۲- فقرفرهنگی: خانواده اولین کانون فرهنگی و تربیتی دانش آموزان به حساب می آید و دانش آموزان میزان قابل توجهی از وقت خود را در آن می گذرانند.
بنابراین نگرش خانوده نسبت به تحصیل و مدرسه در نگرش دانش آموزان تاثیر می گذارد، چنانچه نگرش خانواده نسبت به تحصیل و مدرسه منفی باشد و یا کشمکش ها در خانواده بین پدر و مادر و سایر اعضای خانواده محیطی نا امن را بوجود آورد، در این مسیر هم مسلما دانش آموزان با مشکلات تحصیلی روبرو خواهند شد.
در واقع والدینی که فقر فرهنگی و فکری دارند نمی توانند کمک های درسی لازم و نگرش های فکری مثبت برای ادامه تحصیل به فرزندانشان انتقال دهند.
این گونه اولیا از روابط و همکاری نزدیک با مدرسه آگاهی کافی ندارند و کمتر به مدرسه می روند و جویای وضعیت درسی و رفتاری فرزندان خود می شوند.
۳- دو زبانه بودن: تکلم به دو زبان به طور متناوب دو زبانگی نامیده می شود. چند زبانه بودن در ایران یک امر فراگیر است، تمام دانش آموزان ایرانی دارای هر زبان که باشند به محض ورود به مدرسه، خود را با زبان رسمی آموزش و پرورش مواجه می بینند.
دانش آموزان در مدرسه بدون توجه به اینکه تا چه حد با زبان فارسی آشنایی دارنند باید با این زبان بخوانند، بنویسند، صحبت کنند و حتی مفهوم سازی و تفکر کنند، بنابراین دانش آموزانی که تا قبل از مدرسه با این زبان آشنایی نداشتند به علت عدم فهم مطالب درسی (بدون داشتن مشکل هوشی) دچار افت تحصیلی می گردند و همین طور به دلیل کم رویی احتمال کمتری وجود دارد که پرسش خود را مطرح کرده و به حل مشکلات خود اقدام نمایند.
۴- اختلالات یادگیری : وجود اختلالات یادگیری منجر به افت تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس در دانش آموزان می گردد که این امر هم در اکثر موارد باعث ترک تحصیل آنها می شود، اختلال یادگیری زمانی تشخیص داده می شود که پیشرفت دانش آموز برای خواندن ، ریاضیات و بیان نوشتاری از سطح سنی و هوشی و تحصیلی مورد انتظار پایین تر باشد.
مهمترین اختلالات یادگیری که در مدارس مشاهده شده:
* ناتوانی در خواندن dyslexia.۱
* ناتوانی در ریاضیات dyscalculia.۲
* ناتوانی در نوشتن dysgraphia.۳
به علت عدم تشخیص مشکلات اختلالات یادگیری، به آنها برچسب عقب مانده ی زهنی زده می شود که همه ی این عوامل باعث ایجاد حس حقارت، افسردگی و در نهایت ترک تحصیل دانش آموزان می گردد.
۵- مشکلات دوره ی نوجوانی:
از عواملی که به عنوان آسیب شناسی اجتماعی دوران نوجوانی باعث مشکلات تحصیلی دانش آموزان می گردد شامل:
۱- اضطراب - ترس ۲- فرار از خانه ۳- کم رویی ۴- پرخاشگری ۵- افسردگی ۶- عدم اعتماد به نفس ۷- گرایش به هم جنس خواهی ۸- وابستگی های عاطفی شدید به جنس مخالف ۹- بی علاقگی به درس و تحصیل ۱۰- افت تحصیلی
می باشند.
علل ایجاد این مشکلات در دوره ی نوجوانی شامل علل فردی، آموزشی و خانوادگی و محیطی و اجتماعی می گردد به عنوان مثال از دلایل آموزشی افت تحصیلی دانش آموزان می توان به:
۱- تراکم برنامه های درسی ۲- عدم برنامه ریزی تحصیلی مناسب ۳- عدم وجود معلمان کافی و شایسته ۴- عدم انطباق محتوای آموزش با علایق دانش آموزان
۶- نمره دادن:
متاسفانه امروزه ما در مدارس با معضلی بسیار بزرگ تحت عنوان نمره دادن به دانش آموزان بدون در نظر گرفتن فعالیت و استحقاق داشتن دانش آموزان مواجه هستیم که این مسئله باعث از دست دادن انگیزه درسی در بین دانش آموزان می گردد. در واقع آنها به این نتیجه می رسند که بدون تلاش و فعالیت درسی حداقل نمره قبولی را خواهند گرفت.
به تبع این عمل انگیزه ی دانش آموزان را نسبت به پیشرفت درسی هرروز کمرنگتر می کند، در نتیجه ما دانش آموزانی خواهیم داشت که از نظر بار علمی از حد متوسط پایین تر بوده، هر چند به ظاهر در کارنامه نمرات بالایی داشته باشند.
عوامل مهم در پیشرفت تحصیلی: (درحد آموزشگاهی)
۱- روابط معلم و دانش آموز: رابطه باید حمایت کننده باشد.
۲- اجتناب از تنبیه مکرر
۳- اجتناب از شوخی
۴ - پرهیز از پیش داوری غیر منصفانه
۵- اجتناب از روابط وابسته گی زا
۶- مهارت های معلمان
۷- آگاهی معلمان از مهارت های آموزشی و اصول تربیتی
۸- تسلط بر درس
شیوه های مقابله با افت تحصیلی (در حد آموزشگاهی)
۱- برنامه های دراز مدت
۲- برنامه های کوتاه مدت
برنامه های دراز مدت:
۱- تجدید نظر در نظام ارزش یابی
۲- تجدیدنظر در محتوای برنامه های درسی و آموزشی
۳- تربیت معلمان و آموزش ضمن خدمت آنان
۴- کاهش تعداد دانش آموزان هر کلاس
برنامه های کوتاه مدت:
۱- تهیه کتاب های درسی و کمک آموزشی
۲- همکاری نزدیک انجمن اولیای مدرسه و والدین
۳- ارزیابی عملکرد معلمان و تشویق معلمان
۴- تقویت انگیزه های درونی دانش آموزان
راهکارهای پیشگیری از افت تجصیلی دانش آموزان به علت اختلالات یادگیری :
با انجام آزمون های تشخیصی می توان دریافت که دانش آموز در کدام زمینه ها با مشکل رو به روست و حدود یادگیری او چه اندازه می باشد و همین طور مشکل یاد گیری او به کدام یک از مسائل ادراک ، حافظه و زبان مربوط می شود. سپس باید یک طرح آموزش انفرادی بر اساس زمینه ی قدرت و ضعف دانش آموز تهیه و تنظیم شود.
معلمین باید بدانند:
۱- با حمایت درست و مداخله مناسب این دانش آموزان می توانند در مدرسه موفق باشند
۲- با دانش آموز صحبت کرده و او را آشکارا از مشکل مطلع نمایند
۳- نقاط قوت و ضعف او را بشناسند و جهت پرورش استعدادهای وی، او را تشویق کنند.
۴- دانش آموز را در روش و فنونی که برای کمک به یادگیری موثر است همراهی کنند.
۵- تلاش های اینگونه دانش آموزان را ارج نهند.
۶- انتظارات واقع بینانه از دانش آموز داشته باشند.
۷- بین والدین دانش آموزان و معلمان، تعامل وجود داشته باشد.
۸- این دانش آموزان نیازمند آن هستند که علاوه بر آموزش در کلاس، ساعاتی در روز تحت آموزش های خاص توسط معلمین تعلیم دیده قرار بگیرند.
* (برخی از مطالب این نوشتار از کتاب آموزش وپرورش کودکان استثنایی گرفته شده است)
ارسال دیدگاه