دستور العمل اجرایی مبارزه با پدیكلوزیس سر در دانش‌آموزان مدارس

به گزارش سرویس آموزش و پرورش پانا، شپش حشره خونخوار خارجی بدن انسان است كه افراد را در هر سن و جنسی و با هر سطح اجتماعی و اقتصادی كه باشد،آلوده می‌سازد، در اقصی نقاط جهان مدارس یكی از مهمترین محل‌های بروز آن است . آلودگی به شپش علاوه بر ایجاد مشكلات جسمی برای دانش‌آموزان و خانواده آنها می‌تواند موجب ایجاد مسائل روانی و بیماریها‌ی ثانویه منتقله از طریق شپش شود و لازم است در این زمینه میزان مراقبت در سطح وزارتخانه های بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی و آموزش و پرورش فعال گشته و با تدوین دستورالعمل‌ واحد در كاهش آلودگی و گسترش شیوع آلودگی در سطح مدارس و خانواده ها قدم برداشت . دراین راستا با همكاری و مشاركت اداره سلامت نوجوانان و جوانان مدارس و مركز مدیریت بیماریها ، دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش و پرورش جلسات كارشناسی برگزار ودستورالعمل زیر جهت اجرا ابلاغ می‌ گردد.
اهداف طرح:
هدف كلی :

پیشگیری و كنترل آلودگی به پدیكلوزیس سر در مدارس شهری و روستایی كشور

اهداف اختصاصی :
الف) آموزش

ارتقاء آگاهی دانش‌آموزان، مراقبین سلامت مدارس ،همکاران فرهنگی و والدین دانش‌آموزان در زمینه تشخیص، پیشگیری و كنترل آلودگی به پدیكلوز و تداوم آموزش

ب) تشخیص ، بیماریابی و درمان

۱- تشخیص و یافتن موارد آلودگی در مدارس سراسر كشور و ارجاع موارد آلوده به مراكز بهداشتی درمانی و خانه‌های بهداشت، استفاده از توان اجرایی بخش‌های مرتبط با سلامت مدارس در سطح دو وزارتخانه بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش
۲- درمان موارد آلوده دانش‌آموزان و خانواده آنان در مراكز بهداشتی درمانی و خانه‌های بهداشت
۳- دستیابی به اطلاعات جامع وآسیب شناسی در مناطق جهت برنامه ریزی برای سالهای آتی
فعالیت‌ها :
الف ) آموزش
ب ) مراقبتهای بهداشتی- درمانی (تشخیص،بیماریابی و درمان )
• الف ) آموزش
۱- آموزش مراقبین سلامت و كارشناسان سلامت آموزش و پرورش در زمینه پیشگیری و كنترل آلودگی به پدیكلوزیس سرتوسط دانشگاه علوم پزشكی استان
۲- اجرای برنامه‌ آموزش در قالب كارگاه ، جلسات آموزشی برای دانش‌آموزان در زمینه پیشگیری و كنترل آلودگی به پدیكوزیس سر
۳- آموزش به والدین دانش‌آموزان در زمینه پیشگیری و كنترل آلودگی به پدیكلوزیس سر
۴- استفاده از توان اجرایی رسانه‌های ارتباط جمعی درجهت ارتقاء آگاهی جامعه
۵- تدوین ، چاپ و تكثیر پوستر و بروشورهای آموزشی

ب ) مراقبتهای بهداشتی - درمانی (تشخیص، بیماریابی و درمان )

شناسایی موارد آلوده براساس بسته آموزشی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی (در فصل پائیز وزمستان)
۱- معاینه مجدد موارد آلوده بعد از تعطیلات طولانی به منظور بررسی عود مجدد.(در فصل بهار)
این فعالیت‌ در مدارس روستایی بر عهده بهورزان است و درمان دانش‌آموزان آلوده در خانه‌های بهداشت صورت می‌گیرد.
درمدارس شهری دارای مراقبین سلامت ، این برنامه توسط مراقبین سلامت براساس بسته آموزشی انجام می‌شود، در مدارس شهری فاقد مراقب سلامت ، در صورت بروز همه گیری و شرایط اضطراری تشخیص همه گیری و شرایط اضطراری با دانشگاه/دانشكده علوم پزشكی وسازما ن آموزش وپرورش در سطح استانها می باشد و اقذامات لازم برای كنترل آلودگی با هماهنگی و نظارت كارشناسان سلامت آموزش و پرورش و كارشناسان بهداشت مدارس و مبارزه با بیماریهای مركز بهداشت با تشكیل تیم سلامت پیگیری خواهد شد.
۲ - بایستی كلیه موارد آلوده و مشكوك در مدارس شهری وروستایی به مراكز بهداشتی درمانی شهری و روستایی ارجاع شوند .درمان و تأمین شامپوی پرمترین و لوازم مطابق با تخمین موارد آلوده از طریق پرسنل بهداشتی درمانی صورت می‌پذیرد. ( قابل ذكراست حضوردانش آموزدرمان شده باتاییدگواهی سلامت مركزدرمانی بلامانع است )
این دستور العمل به منظور كاهش آلودگی به شپش سر با همكاری و هماهنگی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش با تشكیل كمیته‌های استانی و شهرستانی انجام خواهد شد.
كمیته اجرایی استان :
در سطح استان كمیته اجرایی پیشگیری و كنترل با تركیب اعضاء زیر تشكیل و وظیفه اجرایی برنامه‌ها در سطح استان را به عهده دارد.

۱- مدیر كل آموزش و پرورش استان
۲- معاون تربیت بدنی و سلامت استان
۳- رئیس اداره سلامت و تندرستی استان
۴- کارشناس سلامت اداره سلامت استان
۵- معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی
۶- كارشناس مسئول پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشتی
۷- كارشناس مسئول سلامت نوجوانان ، جوانان و مدارس معاونت بهداشتی
۸- كارشناس مسئول امور دارویی معاونت بهداشتی
۹- كارشناس مسئول گسترش شبكه معاونت بهداشتی
كمیته اجرایی شهرستان :
در سطح شهرستان كمیته اجرایی پیشگیری و كنترل با تركیب اعضاء زیر تشكیل و وظیفه اجرای برنامه‌ها در سطح شهرستان یا منطقه را بعهده دارند.
۱- معاون پرورشی شهرستان
۲- كارشناس مسئول و یا كارشناس سلامت و تندرستی شهرستان
۳- نماینده مراقبین سلامت شهرستان
۴- رئیس مركز بهداشت شهرستان
۵- كارشناس پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مركز بهداشت شهرستان
۶- كارشناس سلامت نوجوانان ، جوانان و مدارس مركز بهداشت شهرستان
۷- كارشناس گسترش شبكه شهرستان

زمان اجرا : در طول سال تحصیلی
مكان اجرا : مدارس شهری و روستایی دوره‌های ابتدایی - متوسطه اول - متوسطه دوم

سیاست‌ پیشگیری در مدرسه :
یكی از مهمترین سیاستها درمدرسه درگیر نمودن فعال والدین ، دانش‌آموزان ، مربیان و اولیاء مدرسه در زمینه آموزش و كنترل است.
سیاست‌ پیشگیری در مدرسه علاوه برمعلم مربوطه باید بر وجود یك نیروی انسانی مستقل آموزش دیده استوار باشد. برنامه‌ اجرایی بایستی مبتنی بر شیوه تشخیص در راستای برنامه غربالگری ، درمان و پیگیری انجام شود.
غربالگری بهترین شیوه یبماریابی دانش‌آموزان در هنگام ورود به مدرسه بعداز یك دوره تعطیل طولانی است. آموزش والدین باید به شیو‌ه‌های مختلف انجام پذیرد. (پمفلت ، بوكلت و ...)
بهتر است دانش‌آموزان را نیز به طور فعال در برنامه‌های آموزشی درگیر نمود . آنها می‌توانند قبل از شروع یا اوج گیری پدیكلوزیس روزنامه‌های دیواری ، تئاتر، نقاشی ، مقاله و ... مبتنی بر پیشگیری از این امر داشته‌باشند.

نكات مهم در پیشگیری ازپدیکلوز سر
شیوه اجرا در مدرسه :
۱- در مدارس دارای مراقب سلامت بایستی طبق برنامه های آموزش وپرورش کلیه دانش آموزان سه مرتبه در سال تحصیلی مورد بررسی قرار گیرند.
۲- در مدارسی که فاقد مراقب سلامت می باشند،چنانچه یك مورد آلودگی در كلاس دیده شد، تمام دانش‌آموزان همان كلاس باید بررسی شوند.
۳- خانواده دانش‌آموزان مبتلا نیز بایستی توسط سیستم درمانی شبکه بهداشت مورد بررسی قرار گیرند.
۴- موارد جدید باید فوراً توسط مراکز بهداشتی ،درمانی ، درمان شود.
۵- وقتی بیش از سه كلاس در مدرسه درگیر باشند. تمام كلاس‌های مدرسه باید از نظر شپش بررسی شوند.
۶- معاینه موی سر باید در زیر نور كافی وبا رعایت پیشگیری از آلودگی دیگران صورت گیرد.
• به خانواده دانش‌آموز اطلاع داده شود برای اطمینان از درمان و رفع كامل آلودگی، ضروری است معاینه توسط تیم سلامت (پزشك، مر بی بهداشت ، بهورز و ...) در روستا ها و پزشك در شهرها انجام گرفته و گواهی درمان و رفع آلودگی صادر گردد.
۷- دانش‌آموز مبتلا بایدتا یك هفته ، بعداز درمان روزانه مورد بررسی قرار گیرد. ودر صورت وجود آلودگی درمان تكرار گردد.
۸- بیماریابی ، درمان و پیگیری موارد در شناسامه سلامت و یا فرم مراقبت دانش‌آموز لحاظ گردد.
۹- ارسال کلیه اطلاعات و اقدامات صورت گرفته درقالب فرمهای پیش بینی شده هر ماه توسط مراقبین سلامت به کارشناسان مربوطه در مناطق، جمع بندی وارسال فصلی فرمها توسط کارشناسان سلامت مناطق به ادارات سلامت استانها ودر نهایت ارسال گزارش تکمیلی فرمها به دفتر امور سلامت وزارت آموزش و پرورش در پایان انجام طرح پدیکلوز (پایان تیرماه ) .